Thu Hương
30-10-08, 10:15 PM
Plagiarism (theo tiếng Latin lấy ý từ từ "kidnap" - bắt cóc trong tiếng Anh) là một từ mô tả việc tuyên bố, ngụ ý quyền tác giả gốc hoặc, toàn bộ hoặc một phần, tài liệu sử dụng từ sản phẩm viết hoặc kết quả lao động sáng tạo của một (một số) người khác là của mình nhưng không có ghi chú hoặc một hình thức tương tự để ghi nhận về công lao của tác giả gốc. Plagiarism không giống với giả mạo (giấy tờ hay chữ ký), trong trường hợp giả mạo, tính xác thực của chữ ký, tài liệu hay một dạng tương tự đã bị đặt câu hỏi còn với plagiarism vấn đề liên quan đến sự không thành thực trong quy kết và sở hữu giá trị tác phẩm. Plagiarism đôi khi có thể được thực hiện một cách vô thức, do trong từng môi trường văn hóa, một số hành động về nguyên lý là vi phạm nhưng lại được xã hội nhìn nhận theo cách khác.
Như thế, khái niệm plagiarism nếu hiểu đơn giản trong tiếng Việt có thể gần với từ "đạo văn" hoặc thông tục hơn là "ăn cắp ý"
http://www.saga.vn/Saga_Gallery/CuocSong/plagiarism1.gifTrong lĩnh vực học thuật, việc sinh viên, giáo sư, hoặc các nhà nghiên cứu thực hiện "đạo văn" được coi là một hành vi phản khoa học, dối trá và sẽ phải chịu nhiều hình thức chỉ trích, phê bình khoa học. Trong ngành báo chí, "đạo văn" được coi là một hình thức vi phạm các giá trị đạo đức hành nghề báo chí, phóng viên thực hiện "đạo văn" sẽ chịu các hình thức kỉ luật từ cảnh cáo cho đến buộc thôi việc. "Đạo văn" trong khoa học và báo chí là vấn đề được đề cập và thẳng thắn phê phán từ nhiều thế kỷ. Tuy nhiên với sự phát triển của Internet, trong môi trường văn bản điện tử, việc thực hiện "đạo văn" trở lên dễ dàng hơn bao giờ hết.
Internet ngày nay cho phép chúng ta tìm kiếm hàng nghìn tài liệu chỉ trong vòng vài giây, việc "đạo văn" cũng có thể được thực hiện quá nhanh với vài động tác cắt-dán. Không đơn giản để phát hiện tất cả các trường hợp đạo văn tuy nhiên với những tài liệu chuyên môn được viết bởi một người hoặc tổ chức "chuyên nghiệp", việc nhận ra dấu hiệu đạo văn đó không quá khó.
Để tránh "đạo văn", người sử dụng tài liệu tham khảo cần luôn có ý thức trích dẫn tài liệu. Khi mà đạo văn trở thành vấn đề nhận thức xã hội và chịu sự lên án của giới học thuật và báo chí thì "trích dẫn" trở thành vấn đề thuộc phạm trù đạo đức và nhân cách. Trích dẫn tốt thể hiện
Tôn trọng tác giả: Ở đây là quan hệ "Tôi vay mượn của anh", việc này được khẳng định rõ ràng sẽ tạo ấn tượng tốt cho người đọc;
Tôn trọng mình: Thê hiện rằng người viết và sử dụng tài liệu có đủ tự trọng cần thiết để làm việc phải làm;
Củng cố quan điểm: Tài liệu có sử dụng tham khảo thể hiện người viết có lao động thực sự, và đồng thời giúp củng cố quan điểm và người viết đưa ra;
Tăng độ tin cậy và tính xác thực: Rõ ràng có tham khảo và trích dẫn nguồn tốt sẽ tạo ra độ tin cậy và tính xác thực cao.
Khi nào ta sẽ cần trích dẫn? Câu hỏi vừa dễ và vừa rất khó, dễ bởi ai cũng biết dùng của người khác thì phải trích dẫn, khó bởi sử dụng nguồn có nhiều mức khác nhau, có thể chỉ là ý tưởng, chỉ là một gợi ý suy nghĩ, cho đến lấy nguyên một câu, một đoạn. Ta cần trích dẫn khi
Khi liều lượng vay mượn tăng lên;http://www.saga.vn/Saga_Gallery/CuocSong/plagiarism2.jpg
Khi không đủ khả năng tự thẩm định chính xác một vấn đề mà vẫn muốn sử dụng;
Khi bị yêu cầu phải làm thế; mở rộng phạm vi cho cả những thứ “không phải là sách” như phần mềm, thuật toán;
Khi muốn đảm bảo chuẩn mực tính khoa học;
Khi muốn ca ngợi ai đó (có nhiều người tương đương, sử dụng người được trích dẫn theo mục đích).
Trích dẫn chưa bao giờ đơn giản, việc trích dẫn cho đủ nguồn, thứ tự thông tin, vị trí thông tin,... là những chuẩn mực chung của xã hội hiện đại và chuyên nghiệp. Đọc và viết ngày càng đóng vai trò quan trọng, không chỉ trong giới nghiên cứu, học thuật, báo chí mà cả trong hoạt động kinh doanh bởi vai trò của giao tiếp ngôn từ, văn viết ngày càng quan trong, những tài liệu chuẩn mực ngày càng có vai trò quan trọng trong các báo cáo, bài trình bày, bài viết, tài liệu kĩ thuật chuyên môn,... Việc vi phạm vấn đề đạo văn trong giới kinh doanh cũng bị coi là những biểu hiện về hạn chế trong khả năng nhìn nhận, đạo đức và tính chuyện nghiệp của đối tượng kinh doanh.
Không chỉ với sự kiện Saga ở Hội nghị Tài chính Châu Á (http://www.saga.vn/SagaCommunity/Giaotiepcongdong/4366.saga) vừa qua mà đồng thời với một số bài báo gần đây tôi có đọc, đặc biệt trong giai đoạn thị trường chứng khoán nóng bỏng, những bài viết mang tính học hỏi, giới thiệu kiến thức, kinh nghiệm nước ngoài, phân tích chuyên môn của các đơn vị quốc tế,... đều rất có giá trị với nhà đầu tư Việt Nam nói riêng và độc giả nói chung, một số nguồn hay được sử dụng như Investopedia, Wikipedia, Morning Star,... là những nguồn hay, đã rất thường xuyên thấy tác giả ghi trích nguồn nhưng vẫn thỉnh thoảng "thấy quen lắm" mà không thấy nguồn đâu.
Cuối cùng, tôi lấy câu nói sau để kết thúc cho vài ý chia sẻ ở trên - xin thông báo rõ là tôi không tìm được nguồn gốc của câu nói này và sẽ biết ơn lắm nếu các bạn có thể chỉ giúp ai là người đâu tiên viết ra nó
“Nửa bánh mỳ là bánh mỳ, nửa sự thật là nói láo”
Bài viết sử dụng định nghĩa và một số ý từ http://en.wikipedia.org/wiki/Plagiarism (http://en.wikipedia.org/wiki/Plagiarism) và http://www.plagiarism.org/plagiarism.html (http://www.plagiarism.org/plagiarism.html).
Tổng hợp - www.saga.vn
Như thế, khái niệm plagiarism nếu hiểu đơn giản trong tiếng Việt có thể gần với từ "đạo văn" hoặc thông tục hơn là "ăn cắp ý"
http://www.saga.vn/Saga_Gallery/CuocSong/plagiarism1.gifTrong lĩnh vực học thuật, việc sinh viên, giáo sư, hoặc các nhà nghiên cứu thực hiện "đạo văn" được coi là một hành vi phản khoa học, dối trá và sẽ phải chịu nhiều hình thức chỉ trích, phê bình khoa học. Trong ngành báo chí, "đạo văn" được coi là một hình thức vi phạm các giá trị đạo đức hành nghề báo chí, phóng viên thực hiện "đạo văn" sẽ chịu các hình thức kỉ luật từ cảnh cáo cho đến buộc thôi việc. "Đạo văn" trong khoa học và báo chí là vấn đề được đề cập và thẳng thắn phê phán từ nhiều thế kỷ. Tuy nhiên với sự phát triển của Internet, trong môi trường văn bản điện tử, việc thực hiện "đạo văn" trở lên dễ dàng hơn bao giờ hết.
Internet ngày nay cho phép chúng ta tìm kiếm hàng nghìn tài liệu chỉ trong vòng vài giây, việc "đạo văn" cũng có thể được thực hiện quá nhanh với vài động tác cắt-dán. Không đơn giản để phát hiện tất cả các trường hợp đạo văn tuy nhiên với những tài liệu chuyên môn được viết bởi một người hoặc tổ chức "chuyên nghiệp", việc nhận ra dấu hiệu đạo văn đó không quá khó.
Để tránh "đạo văn", người sử dụng tài liệu tham khảo cần luôn có ý thức trích dẫn tài liệu. Khi mà đạo văn trở thành vấn đề nhận thức xã hội và chịu sự lên án của giới học thuật và báo chí thì "trích dẫn" trở thành vấn đề thuộc phạm trù đạo đức và nhân cách. Trích dẫn tốt thể hiện
Tôn trọng tác giả: Ở đây là quan hệ "Tôi vay mượn của anh", việc này được khẳng định rõ ràng sẽ tạo ấn tượng tốt cho người đọc;
Tôn trọng mình: Thê hiện rằng người viết và sử dụng tài liệu có đủ tự trọng cần thiết để làm việc phải làm;
Củng cố quan điểm: Tài liệu có sử dụng tham khảo thể hiện người viết có lao động thực sự, và đồng thời giúp củng cố quan điểm và người viết đưa ra;
Tăng độ tin cậy và tính xác thực: Rõ ràng có tham khảo và trích dẫn nguồn tốt sẽ tạo ra độ tin cậy và tính xác thực cao.
Khi nào ta sẽ cần trích dẫn? Câu hỏi vừa dễ và vừa rất khó, dễ bởi ai cũng biết dùng của người khác thì phải trích dẫn, khó bởi sử dụng nguồn có nhiều mức khác nhau, có thể chỉ là ý tưởng, chỉ là một gợi ý suy nghĩ, cho đến lấy nguyên một câu, một đoạn. Ta cần trích dẫn khi
Khi liều lượng vay mượn tăng lên;http://www.saga.vn/Saga_Gallery/CuocSong/plagiarism2.jpg
Khi không đủ khả năng tự thẩm định chính xác một vấn đề mà vẫn muốn sử dụng;
Khi bị yêu cầu phải làm thế; mở rộng phạm vi cho cả những thứ “không phải là sách” như phần mềm, thuật toán;
Khi muốn đảm bảo chuẩn mực tính khoa học;
Khi muốn ca ngợi ai đó (có nhiều người tương đương, sử dụng người được trích dẫn theo mục đích).
Trích dẫn chưa bao giờ đơn giản, việc trích dẫn cho đủ nguồn, thứ tự thông tin, vị trí thông tin,... là những chuẩn mực chung của xã hội hiện đại và chuyên nghiệp. Đọc và viết ngày càng đóng vai trò quan trọng, không chỉ trong giới nghiên cứu, học thuật, báo chí mà cả trong hoạt động kinh doanh bởi vai trò của giao tiếp ngôn từ, văn viết ngày càng quan trong, những tài liệu chuẩn mực ngày càng có vai trò quan trọng trong các báo cáo, bài trình bày, bài viết, tài liệu kĩ thuật chuyên môn,... Việc vi phạm vấn đề đạo văn trong giới kinh doanh cũng bị coi là những biểu hiện về hạn chế trong khả năng nhìn nhận, đạo đức và tính chuyện nghiệp của đối tượng kinh doanh.
Không chỉ với sự kiện Saga ở Hội nghị Tài chính Châu Á (http://www.saga.vn/SagaCommunity/Giaotiepcongdong/4366.saga) vừa qua mà đồng thời với một số bài báo gần đây tôi có đọc, đặc biệt trong giai đoạn thị trường chứng khoán nóng bỏng, những bài viết mang tính học hỏi, giới thiệu kiến thức, kinh nghiệm nước ngoài, phân tích chuyên môn của các đơn vị quốc tế,... đều rất có giá trị với nhà đầu tư Việt Nam nói riêng và độc giả nói chung, một số nguồn hay được sử dụng như Investopedia, Wikipedia, Morning Star,... là những nguồn hay, đã rất thường xuyên thấy tác giả ghi trích nguồn nhưng vẫn thỉnh thoảng "thấy quen lắm" mà không thấy nguồn đâu.
Cuối cùng, tôi lấy câu nói sau để kết thúc cho vài ý chia sẻ ở trên - xin thông báo rõ là tôi không tìm được nguồn gốc của câu nói này và sẽ biết ơn lắm nếu các bạn có thể chỉ giúp ai là người đâu tiên viết ra nó
“Nửa bánh mỳ là bánh mỳ, nửa sự thật là nói láo”
Bài viết sử dụng định nghĩa và một số ý từ http://en.wikipedia.org/wiki/Plagiarism (http://en.wikipedia.org/wiki/Plagiarism) và http://www.plagiarism.org/plagiarism.html (http://www.plagiarism.org/plagiarism.html).
Tổng hợp - www.saga.vn